Прэзентацыя амаль гатовая, але вы зноў змяняеце загаловак і выраўноўваеце выявы. Адправіць яе страшней, чым патраціць яшчэ адзін вечар. Або задача застаецца пустым файлам: пакуль няма ўпэўненасці, што атрымаецца выдатна, пачынаць здаецца небяспечным. Такія сітуацыі могуць быць часткай перфекцыянізму — асабліва калі вынік працы ператвараецца ў ацэнку вашай каштоўнасці як чалавека.
Калі высокія стандарты становяцца нягнуткімі
Імкненне добра працаваць не патрабуе лячэння само па сабе. Важна, ці можна змяняць намаганні ў залежнасці ад задачы, даступнага часу і наступстваў памылкі. Адна справа — уважліва праверыць разлік, ад якога залежыць бяспека. Іншая — перарабляць афармленне ўнутранай нататкі, пакуль не знікне любы сумнеў.
Пры нягнуткіх патрабаваннях «дастаткова» пастаянна адсоўваецца. Поспех тлумачыцца толькі празмерным напружаннем або абясцэньваецца: «Задача была занадта простая». Недахоп становіцца доказам няздольнасці. Пры гэтым чалавек можа быць вельмі арганізаваным, а можа пастаянна спазняцца або пазбягаць задач.
Як падтрымліваецца цыкл
Адзін магчымы сцэнар: «Калі слайды не бездакорныя, калегі вырашаць, што я нічога не ўмею». Вы адкладаеце чарнавік, потым працуеце дапазна і шматразова правяраеце афармленне. Прэзентацыя праходзіць нармальна. Узнікае выснова: «Уратавала толькі тое, што я ўсё пераправерыў». Магчымасць падрыхтавацца інакш застаецца неправеранай.
Але не кожная затрымка адбываецца так. Часам няма яснага задання, навыку, доступу да даных або рэалістычнага тэрміну. Калі чатыры чалавекі даюць супярэчлівыя ўказанні, спачатку трэба ўзгадніць патрабаванні. Называць гэта асабістым перфекцыянізмам і раіць проста расслабіцца — значыць прапусціць рэальную арганізацыйную праблему.
Што значыць «дастаткова добра»
Гэта не ўніверсальная планка накшталт «зрабі на 70 працэнтаў». Для розных задач крытэрыі адрозніваюцца. Паспрабуйце вызначыць іх да пачатку працы разам з тым, хто будзе выкарыстоўваць вынік.
- Мэта. Якое рашэнне або дзеянне павінен падтрымаць вынік? Напрыклад, дапамагчы камандзе выбраць адну з дзвюх дат мерапрыемства.
- Абавязковае. Якія звесткі патрэбныя: даты, абмежаванні, адказны, спосаб адказаць? Якія патрабаванні бяспекі і дакладнасці нельга прыбраць?
- Пажаданае. Што паляпшае знешні выгляд, але не перашкаджае выкарыстоўваць вынік, калі часу мала?
- Завяршэнне. Хто прымае працу, калі яе адпраўляць і якая праверка адпавядае рызыцы задачы?
Калі патрабаванні змяніліся, крытэрыі можна перагледзець. Сэнс не ў тым, каб забараніць дапрацоўку, а ў тым, каб адрозніваць новую карысную інфармацыю ад спробы дамагчыся немагчымай гарантыі адсутнасці любой памылкі.
Невялікі эксперымент замест абяцання стаць іншым чалавекам
Выберыце задачу, вынік якой можна выправіць, без істотных рызык. Напрыклад, звычайнае запрашэнне калегам на ўнутраную сустрэчу. Не выкарыстоўвайце для самастойнага эксперыменту дазоўкі лекаў, фінансавыя пераводы або абавязковыя праверкі тэхнікі.
- Сфармулюйце прагноз: «Калі я не перачытаю запрашэнне дзесяць разоў, усе заўважаць нядбайнасць».
- Вызначыце неабходныя элементы: правільныя адрасаты, дата, час, месца або спасылка, мэта сустрэчы.
- Выберыце невялікую змену: выканаць загадзя ўзгодненую праверку гэтых элементаў і адправіць ліст без дадатковых правак афармлення.
- Адзначце вынік: ці было запрашэнне зразумелым, ці спатрэбілася выпраўленне, колькі часу і сіл пайшло.
- Параўнайце прагноз з фактамі. Адсутнасць адказу не даказвае ні захаплення, ні асуджэння. Адзін досвед таксама не дае гарантыі на ўсе выпадкі.
Трывога пасля адпраўкі можа захоўвацца. Не трэба вымяраць поспех толькі тым, наколькі хутка вы супакоіліся. Калі выявілася апіска, ацаніце яе наступствы: часам дастаткова ўдакладнення, часам нічога змяняць не трэба. Гэта інфармацыя для наступнага рашэння, а не доказ, што без дзесяці праверак нельга жыць.
Як не ператварыць змены ў новы конкурс
Патрабаванне «з сённяшняга дня я павінен ідэальна не быць перфекцыяністам» захоўвае ранейшую жорсткасць. Выберыце адну сферу і пасільны крок. Калі ён аказаўся занадта цяжкім, паменшыце яго або абмяркуйце з псіхолагам; не трэба караць сябе за трывогу.
Сачыце не толькі за прадукцыйнасцю. Ці з'явіўся час паесці, паспаць, пабыць з блізкімі, зрабіць нешта без ацэнкі выніку? Адпачынак не абавязаны чакаць завяршэння бясконцага спісу. Пры гэтым новыя звычкі не адмяняюць дамоўленасцей з іншымі людзьмі: тэрміны і аб'ём працы лепш абмяркоўваць наўпрост.
Калі патрэбна асобная ацэнка
Звярнуцца па дапамогу варта, калі патрабаванні да сябе рэгулярна парушаюць сон, працу, вучобу або адносіны. Карысна прынесці канкрэтны прыклад: правіла, якое вы баяліся парушыць, спосабы праверкі, патрачаны час і наступствы. Разам са спецыялістам можна падабраць падыход і ацэньваць вынік па зменах у паўсядзённым жыцці, а не па ідэальным выкананні практыкаванняў.
Паўторныя праверкі самі па сабе не азначаюць абсесіўна-кампульсіўнага расстройства. Калі дакучлівыя сумневы і дзеянні займаюць шмат часу, даюць толькі кароткую палёгку і імі цяжка кіраваць, патрэбна ацэнка спецыяліста з адпаведным досведам. Пры гэтым расстройстве ўжываюцца спецыяльныя метады, уключаючы экспазіцыю і прадухіленне рытуалаў; агульная парада «правярай менш» не замяняе план лячэння.
Цяжкасці пачатку працы таксама не даказваюць перфекцыянізм: значэнне маюць настрой, увага, фізічны стан і нагрузка. Кампетэнтная дапамога ўлічвае гэтыя абставіны, рэальныя патрабаванні прафесіі і вашу бяспеку. Мэта — мець больш свабоды выбіраць дастатковае намаганне і завяршаць працу, захоўваючы неабходныя стандарты.
Што чытаць далей
Пракрастынацыя і ўнутраны крытык · Як адказваць на самакрытыку
Крыніцы
- Centre for Clinical Interventions: Perfectionism in Perspective
- Centre for Clinical Interventions: Reducing My Perfectionism Behaviours
- NIMH: Obsessive-Compulsive Disorder
- NIMH: Psychotherapies
Матэрыял мае інфармацыйны характар і не замяняе індывідуальную кансультацыю, дыягностыку або лячэнне.