Калі вы ўжо нашкодзілі сабе, прынялі небяспечную колькасць лекаў ці іншага рэчыва, маеце намер дзейнічаць зараз або баіцеся, што не зможаце спыніцца, звярніцеся ў мясцовую экстраную службу ці найбліжэйшае аддзяленне неадкладнай дапамогі. Не чакайце адказу ў чаце або планавай кансультацыі. Папрасіце чалавека, якому давяраеце, пабыць побач і дапамагчы звязацца з медыкамі. Пры непасрэднай небяспецы не заставайцеся ў адзіноце.
Думкі пра самагубства могуць палохаць, выклікаць сорам або здавацца адзіным выхадам з болю. Яны не робяць чалавека слабым ці дрэнным. Падчас крызісу цяжка ўявіць, што стан зменіцца; задача найбліжэйшага часу — атрымаць падтрымку і захаваць бяспеку, а не вырашыць усе жыццёвыя праблемы адразу.
Што зрабіць у найбліжэйшыя хвіліны
- Скажыце пра тое, што адбываецца, наўпрост. Напрыклад: «У мяне думкі пра самагубства. Зараз мне небяспечна заставацца ў адзіноце. Калі ласка, пабудзь са мной і дапамажы звярнуцца па дапамогу». Калі гаварыць цяжка, пакажыце гэтае паведамленне або напішыце яго.
- Перайдзіце туды, дзе ёсць бяспечны для вас чалавек. Гэта можа быць блізкі, сусед або супрацоўнік медыцынскай установы. Калі першы чалавек не адказвае, звяртайцеся да наступнага ці ў экстраную службу.
- Паменшыце доступ да таго, чым можна нашкодзіць сабе. Адыдзіце ад небяспечнага месца. Папрасіце надзейнага чалавека часова абмежаваць доступ да небяспечных прадметаў ці рэчываў, калі гэта можна зрабіць бяспечна. Не займайцеся гэтым самастойна, калі імпульс моцны.
- Не ўжывайце алкаголь і іншыя псіхаактыўныя рэчывы. Яны могуць ускладніць кантроль над дзеяннямі. Калі трэба ехаць па дапамогу, папрасіце суправаджэння; у крызісе або стане ап'янення не сядайце за руль.
Калі вы не ўпэўненыя, наколькі сітуацыя небяспечная, не трэба самастойна даказваць, што яна «дастаткова сур'ёзная». Раскажыце спецыялісту, якія думкі з'явіліся, ці ёсць намер дзейнічаць, доступ да небяспечных сродкаў і ці было ўжо самапашкоджанне. Адсутнасць падрабязнага плана сама па сабе не гарантуе бяспекі.
Калі думкі ёсць, але неадкладнага намеру няма
Пасіўныя думкі накшталт «лепш бы не прачнуцца» таксама заслугоўваюць увагі. Звяжыцеся з лекарам, спецыялістам па псіхічным здароўі або даступнай крызіснай службай і скажыце менавіта пра думкі пра смерць. Пры запісе можна сказаць: «Мне патрэбна ацэнка стану і бяспекі, а не толькі размова пра стрэс».
Да сустрэчы дамоўцеся з блізкім, калі вы будзеце на сувязі і што рабіць пры пагаршэнні. Па магчымасці менш заставайцеся ў адзіноце ў самыя цяжкія гадзіны. Калі з'яўляецца намер дзейнічаць або становіцца цяжка ўстрымлівацца ад прычынення сабе шкоды, звяртайцеся па неадкладную дапамогу, не чакаючы прызначанай сустрэчы.
Як гаварыць з блізкім, калі вы за яго хвалюецеся
Спытайцеся спакойна і наўпрост: «У цябе бываюць думкі пра самагубства?» Такое пытанне не падказвае ідэю; яно дазваляе чалавеку расказаць пра тое, што цяжка вымавіць першым. Выслухайце адказ без спрэчкі пра тое, наколькі добрае ў яго жыццё. Можна сказаць: «Дзякуй, што расказаў. Я хачу дапамагчы табе перажыць гэты час».
Удакладніце, ці ёсць намер дзейнічаць зараз і ці патрэбна медыцынская дапамога пасля таго, што ўжо адбылося. Не абяцайце трымаць небяспеку ў сакрэце. Пры непасрэднай рызыцы заставайцеся побач, калі гэта бяспечна, і звяртайцеся ў экстраную службу. Калі вы размаўляеце дыстанцыйна, высветліце, дзе знаходзіцца чалавек, і дапамажыце звязацца з мясцовай службай або надзейным чалавекам паблізу.
Не спрабуйце сілай адабраць небяспечны прадмет і не падвяргайце сябе рызыцы. Не саромце, не вінавацьце ў эгаізме і не патрабуйце абяцання «ніколі так не рабіць». Блізкі можа падтрымліваць, але не абавязаны самастойна замяняць крызісную каманду.
Што такое план бяспекі
Гэта кароткі, канкрэтны план на выпадак паўторнага пагаршэння, які лепш складаць разам са спецыялістам. Ён адрозніваецца ад абяцання «ўзяць сябе ў рукі»: у ім запісана, што рабіць і да каго звяртацца, калі думаць становіцца цяжка.
- Асабістыя папераджальныя прыкметы: напрыклад, нарастанне безнадзейнасці, ізаляцыя або бяссонная ноч.
- Даступныя дзеянні, якія дапамагаюць перачакаць хвалю напружання без прычынення сабе шкоды.
- Людзі і бяспечныя месцы, дзе можна атрымаць кантакт і падтрымку.
- Кантакты спецыялістаў, крызісных і экстраных службаў па месцы знаходжання.
- Дамоўленасці пра абмежаванне доступу да небяспечных сродкаў.
Захавайце план там, дзе яго лёгка знайсці. Праверце, што нумары актуальныя і выбраныя людзі сапраўды даступныя. Калі план не дапамагае захоўваць бяспеку, патрэбна неадкладная прафесійная дапамога; няўдача асобнага кроку не азначае, што дапамога немагчымая.
Што адбываецца пасля вострага крызісу
Палёгка не адмяняе патрэбы ў далейшай падтрымцы. На сустрэчы спецыяліст высвятляе, што ўзмацняе пакуты, ацэньвае псіхічны і фізічны стан, уплыў рэчываў, умовы жыцця і даступную дапамогу. План можа ўключаць псіхатэрапію, лячэнне спадарожнага стану і практычную падтрымку. Рашэнні пра лекі прымаюць з лекарам.
Карысна загадзя даведацца дату наступнага кантакту, спосаб звароту паміж сустрэчамі і парадак дзеянняў пры паўторным пагаршэнні. Калі дапамога не падышла або вы сутыкнуліся з абясцэньваннем, можна звярнуцца да іншага спецыяліста. Падлетку важна расказаць бяспечнаму даросламу; калі дома небяспечна — лекару, школьнаму спецыялісту або службе абароны дзяцей.
Дзе шукаць дапамогу
Экстраныя нумары і магчымасці крызісных службаў залежаць ад краіны, у якой вы зараз знаходзіцеся, а не ад мовы сайта. Арыенціры сабраныя на старонцы «Неадкладная дапамога». Каталог псіхолагаў і гэты артыкул не з'яўляюцца кругласутачнай крызіснай службай.
Пра падтрымку пасля самапашкоджання — у асобным матэрыяле. Пра прыкметы дэпрэсіі і зварот па дапамогу — у артыкуле «Прыкметы дэпрэсіі».