Словам «дэпрэсія» ў звычайнай мове называюць амаль любы дрэнны настрой, і з-за гэтага сапраўдная дэпрэсія часта застаецца незаўважанай. Розніца паміж «сёння ўсё раздражняе» і дэпрэсіўным эпізодам ёсць, і яна не ў сіле характару.
Прыкметы, на якія варта звярнуць увагу
Падставай для прафесійнай ацэнкі становяцца сімптомы, якія трымаюцца большую частку дня амаль штодня не менш за два тыдні і прыкметна замінаюць жыць. Сярод асноўных прыкмет:
- Зніжаны настрой — прыгнечанасць або адчуванне пустэчы, якое амаль не залежыць ад падзей
- Страта цікавасці і задавальнення — перастае радаваць тое, што радавала раней
Для дыягназу спецыяліст ацэньвае спалучэнне адной або абедзвюх асноўных прыкмет з некалькімі іншымі сімптомамі, іх цяжкасць, працягласць і ўплыў на жыццё:
- стомленасць і нястача сіл на самыя простыя справы
- парушэнні сну, змены апетыту і вагі
- цяжкасці з канцэнтрацыяй, запаволенасць мыслення
- пачуццё віны і ўласнай нікчэмнасці
- раздражняльнасць і трывога
- цялесныя сімптомы без яснай прычыны
Дэпрэсія ці стомленасць
Стомленасць праходзіць пасля адпачынку, і ў ёй захоўваецца жаданне — проста няма сіл. Пры дэпрэсіі знікае само жаданне, а выхадныя праходзяць таксама цяжка, як працоўныя дні. Другое адрозненне — стаўленне да сябе: «я вымотаны» замест «я нікчэмны, усім было б лягчэй без мяне».
Чаму «вазьмі сябе ў рукі» не працуе
Дэпрэсія змяняе не толькі настрой, але і здольнасць да дзеяння: зніжаецца энергія, ініцыятыва, хуткасць мыслення. Патрабаваць ад сябе намаганняў волі ў гэтым стане — прыкладна як патрабаваць хутчэй бегчы са зламанай нагой. Працуе адваротная логіка: маленькі крок, за якім паступова вяртаецца энергія.
Як уладкована дапамога
План дапамогі залежыць ад цяжкасці сімптомаў, стану здароўя і пераваг чалавека. Ён можа ўключаць псіхатэрапію, лекі або іх спалучэнне. Лекі прызначае ўрач; псіхолаг не ставіць медыцынскі дыягназ і не выпісвае прэпараты. У тэрапіі працуюць з тым, што падтрымлівае эпізод, жорсткімі думкамі пра сябе і паступовым вяртаннем актыўнасці і кантактаў.
Калі з'явіліся думкі пра смерць
Думкі «я не хачу жыць», «усім будзе лепш без мяне» — частая прыкмета дэпрэсіі, а не слабасці. Але з гэтым нельга заставацца сам-насам: скажыце пра іх чалавеку, якому давяраеце, і звярніцеся да ўрача-псіхіятра. Калі ёсць адчуванне, што вы можаце нашкодзіць сабе зараз, тэлефануйце ў службу экстранай дапамогі. Адчуванне безнадзейнасці — частка хваробы, а не праўда пра ваша жыццё.
З чаго пачаць
Калі стан трымаецца больш за два тыдні — гэта ўжо дастатковая прычына звярнуцца. На psyground ёсць спецыялісты, якія працуюць з дэпрэсіўнымі станамі, — вочна і анлайн.
Як падрыхтавацца да звароту
Запішыце, калі пачаліся сімптомы, як змяніліся сон, апетыт, канцэнтрацыя і здольнасць працаваць, ці былі падобныя эпізоды раней і якія лекі вы прымаеце. Гэта не тэст на дэпрэсію, а інфармацыя, якая дапаможа ўрачу або тэрапеўту ацаніць стан. Пры рэзкім пагаршэнні не чакайце планаванага прыёму.
Як могуць дапамагчы блізкія
Лепш сказаць «я побач і магу дапамагчы знайсці спецыяліста», чым спрачацца з пачуццямі або патрабаваць сабрацца. Прапануйце канкрэтную дапамогу: запісацца на прыём, дайсці разам, прыгатаваць ежу. Калі чалавек гаворыць пра смерць, спытайце пра бяспеку проста і не пакідайце яго аднаго пры непасрэднай рызыцы.
Калі знясіленне звязана галоўным чынам з працай, прачытайце таксама матэрыял пра эмацыянальнае выгаранне.
Урач таксама можа ўлічыць фізічныя захворванні, дзеянне прэпаратаў і іншыя станы з падобнымі сімптомамі. Таму анлайн-апытальнік можа быць толькі падставай для размовы, а не канчатковым дыягназам.
Крыніцы
Матэрыял мае інфармацыйны характар і не замяняе кансультацыю або дыягностыку.