Псіхалагічная падтрымка пры ўсынаўленні

Пасля ўсынаўлення сям'і можа спатрэбіцца дапамога, нават калі ўсе доўга чакалі сустрэчы. Дзіця прызвычайваецца да новых людзей і правілаў, дарослыя вучацца разумець яго патрэбы. Радасць можа суседнічаць са стомленасцю, трывогай, горам або адчуваннем чужасці. Задача падтрымкі — зрабіць сумеснае жыццё бяспечнейшым і больш зразумелым, не патрабуючы неадкладнай любові, удзячнасці ці паслухмянасці.

Тут гаворка перадусім пра ўсынаўленне. Апека і іншыя формы сямейнага ўладкавання маюць свае ўмовы; псіхалагічныя рэкамендацыі не замяняюць тлумачэння іх прававых правілаў. Дапамога бывае патрэбная да з'яўлення дзіцяці, у першыя месяцы і праз гады, калі ўзнікаюць новыя пытанні.

Што змяняецца для дзіцяці і дарослых

Новая сям'я не адмяняе ранейшых адносін. Дзіця можа сумаваць па бацьках, братах і сёстрах, знаёмых дарослых, мове, доме або звыклай ежы. Пачуцці да сям'і паходжання могуць быць складанымі, у тым ліку калі там было небяспечна. Прыхільнасць да цяперашніх бацькоў і цікавасць да мінулага могуць суіснаваць.

У дарослых таксама ёсць гісторыя: чаканне, няўдалыя спробы стаць бацькамі, уяўленні пра тое, якой будзе сям'я. Не ва ўсіх гэты досвед аднолькавы. Калі рэальнасць адрозніваецца ад чаканняў, карысна абмяркоўваць гэта з іншым дарослым або спецыялістам. Дзіця не павінна суцяшаць бацькоў, апраўдваць іх рашэнне ці расплачвацца за клопат добрымі паводзінамі.

Усынаўленне само па сабе не азначае псіхічнага расстройства. Паводзіны звязаныя і з узростам, тэмпераментам, здароўем, развіццём, школьным асяроддзем. Тлумачэнне «гэта ўсё траўма» можа перашкодзіць заўважыць боль, цяжкасці са слыхам, навучаннем або іншую патрэбу.

Чаму блізкасць не з'яўляецца паводле раскладу

Прадказальнасць складаецца з паўторных дзеянняў: дарослы прыходзіць, калі абяцаў, тлумачыць перамены, дапамагае пасля сваркі. Некаторым дзецям цяжка прасіць суцяшэння ці прымаць дотыкі. Нежаданне абдымацца не даказвае адсутнасць любові; абдымкі, зварот «мама» ці «тата» і шчырыя аповеды нельга ператвараць у экзамен на прыналежнасць да сям'і.

Напрыклад, дзіця пасля пераезду не хоча засынаць адно. Дарослы ўспрымае гэта як спробу кіраваць ім і кожны вечар спрачаецца. Можна спачатку высветліць, што палохае: цемра, незнаёмыя гукі, расстанне. Дамоўленасць пра спакойны вячэрні рытуал і даступнасць дарослага дае канкрэтную апору. Калі сон застаецца парушаным, патрэбная ацэнка прычын, а не выснова пра «дрэнную прыхільнасць».

Падтрымка ўключае зразумелыя межы: можна злавацца, але нельга біць іншага. Абмежаванне небяспечных паводзін павінна суправаджацца абаронай і дапамогай, а не пагрозай адправіць дзіця назад. Цяжкасці пасля спакойнага перыяду не дазваляюць аўтаматычна зрабіць выснову ні «яно нарэшце давярае», ні «ўсынаўленне не ўдалося».

Як гаварыць пра паходжанне

Размову пра ўсынаўленне лепш будаваць як даступную дзіцяці гісторыю, да якой можна вяртацца. Адказвайце на зададзенае пытанне зразумелымі словамі, улічваючы ўзрост і гатоўнасць слухаць. Праўдзівасць не патрабуе адначасова паведамляць усе цяжкія падрабязнасці. Калі дзіця яшчэ не ведае пра ўсынаўленне, падрыхтаваць размову дапаможа спецыяліст з досведам такой працы.

Аддзяляйце вядомае ад невядомага: «У мяне ёсць гэтая інфармацыя, а чаму адбылося астатняе, я пакуль не ведаю». Не прыдумляйце суцяшальную біяграфію і не называйце бацькоў паходжання дрэннымі людзьмі. Можна ясна сказаць, што дарослыя не забяспечвалі бяспечны клопат, калі гэта вядома, і што дзіця не вінаватае. Цікавасць да іх не азначае адмовы ад цяперашняй сям'і.

Захоўвайце даступныя дакументы, фотаздымкі, звесткі пра здароўе і значных людзей. Кніга гісторыі жыцця можа ўключаць розныя перыяды, а не пачынацца толькі з сустрэчы з усынавіцелямі. Дзіцяці не абавязкова разглядаць яе на патрабаванне. Пытанні могуць змяняцца ў падлеткавым узросце ці калі ўсыноўлены чалавек сам стане бацькам або маці.

Прыватнасць, школа і кантакты

Асабістая гісторыя дзіцяці не робіцца агульнай уласнасцю сваякоў, падпісчыкаў або бацькоўскай групы. Абмяркоўвайце з дзіцем, наколькі дазваляе яго ўзрост, каму і што расказваць. Не публікуйце падрабязнасці страт і гвалту дзеля тлумачэння паводзін. Лекарам і спецыялістам перадаюць неабходную для дапамогі інфармацыю, а не ўвесь архіў кожнаму зацікаўленаму.

Школьнае заданне пра генеалагічнае дрэва можа паставіць дзіця ў няёмкае становішча. Замест публічнага аповеду пра яго мінулае можна загадзя папрасіць настаўніка прапанаваць усяму класу некалькі варыянтаў: значныя людзі, сямейныя традыцыі, кола падтрымкі. Калі ёсць кпіны або дыскрымінацыя, адказнасць за бяспечнае асяроддзе ляжыць на дарослых, а не на здольнасці дзіцяці ўсё растлумачыць.

Пошук і кантакт са сваякамі паходжання патрабуюць падрыхтоўкі з улікам жадання дзіцяці, бяспекі і дзейных правілаў. Не ладзьце нечаканую сустрэчу як падарунак і не абяцайце канкрэтнай рэакцыі іншага чалавека. Абмяркуйце даступныя звесткі, магчымыя вынікі і падтрымку пасля кантакту. Універсальнага рашэння «заўсёды сустракацца» ці «назаўсёды забыць» няма.

З чаго пачаць падтрымку сям'і

Выберыце адну паўторную цяжкасць: напрыклад, ранішняе расстанне. Запішыце, што адбываецца перад ёй, як рэагуюць дарослыя і што хаця б крыху дапамагае.
Зрабіце найбліжэйшыя дні больш зразумелымі: хто забірае са школы, дзе ляжаць рэчы, да каго звяртацца ўначы. Папярэджвайце пра змены без абяцання, што нечаканасцяў ніколі не будзе.
Узгадніце паміж дарослымі спакойныя правілы і рэальныя абавязкі. Калі ў сям'і ёсць іншыя дзеці, ім таксама патрэбныя ўвага, бяспека і магчымасць гаварыць пра свае пачуцці.
Знайдзіце даступную дапамогу з побытам і адпачынкам. Перадачу клопату іншаму чалавеку рыхтуйце з улікам узросту, бяспекі і таго, наколькі дзіця з ім знаёмае.
Абмяркуйце цяжкасці з педыятрам або спецыялістам па дзіцячым псіхічным здароўі; пры неабходнасці падключыце суправаджэнне сям'і. Не чакайце поўнага знясілення.

Як выбраць спецыяліста

Шукайце падрыхтоўку ў працы з дзецьмі і сем'ямі, досвед усынаўлення і разуменне страт, развіцця і траўмы. Удакладніце, як спецыяліст пачуе само дзіця, што застанецца асабістым, якую інфармацыю атрымаюць бацькі і калі спатрэбіцца падключыць іншыя службы. Фармат залежыць ад задачы: сустрэчы з бацькамі, дзіцем, сумесная праца або іх спалучэнне.

Дыягназ расстройства прыхільнасці нельга вывесці з усынаўлення, непаслухмянасці ці інтэрнэт-апытальніка. Пры падазрэнні патрэбныя паўнавартасная ацэнка дзіцячага псіхічнага здароўя і індывідуальны план. Можна атрымаць другое меркаванне.

Прымусовае ўтрымліванне дзеля «прыхільнасці», пазбаўленне ежы ці вады і «паўторнае нараджэнне» не з'яўляюцца бяспечнай дапамогай. AACAP выступае супраць такіх практык: доказаў эфектыўнасці няма, магчымыя цяжкія наступствы. Патрабаванне цярпець іх дзеля будучай любові — падстава спыніць умяшанне і шукаць незалежную дапамогу.

Спытайце пра мэты, метады, кошт, удзел бацькоў і дзеянні пры пагаршэнні. Карысныя арыенціры — дзіця часцей звяртаецца па дапамогу, лягчэй аднаўляецца пасля канфлікту, дарослыя лепш разумеюць яго сігналы. Адна паслухмянасць не паказвае, што дзіцяці стала бяспечней.

Калі дапамога патрэбная без чакання

Стойкія парушэнні сну і харчавання, страта ранейшых навыкаў, выяўленая прыгнечанасць, самапашкоджанне або небяспечная агрэсія патрабуюць прафесійнай ацэнкі. Не спісвайце іх на абавязковы этап адаптацыі. Пры пагрозе жыццю, ужо нанесенай сур'ёзнай траўме, атручванні ці немагчымасці забяспечыць бяспеку выклікайце мясцовую экстранную дапамогу.

Калі дарослы баіцца ўдарыць дзіця ці губляе кантроль, трэба неадкладна прыцягнуць надзейнага дарослага для бяспечнага клопату; пры непасрэднай небяспецы — экстранную службу. Бацькоўская група можа паменшыць адзіноту, але не замяняе такую дапамогу. Падтрымка дарослых важная і сама па сабе, а не толькі як спосаб «выправіць дзіця».

Што чытаць далей

Групы падтрымкі для бацькоў · Бацькоўскае выгаранне · Як захоўваць кантакт з падлеткам

Крыніцы

Матэрыял мае інфармацыйны характар і не замяняе індывідуальную кансультацыю, дыягностыку або лячэнне.