Псіхалагічная падтрымка пры раку: падчас лячэння і пасля

Анкалагічнае захворванне можа змяняць не толькі самаадчуванне, але і звыклае ўяўленне пра будучыню. Псіхалагічная дапамога патрэбная, каб падтрымаць чалавека ў гэтых зменах: разабрацца са страхам, абмяркоўваць рашэнні, захоўваць адносіны і важныя часткі жыцця. Яна не лечыць пухліну. Не трэба дэманстраваць аптымізм, каб заслугоўваць клопату; пагаршэнне хваробы не азначае, што чалавек недастаткова стараўся «думаць правільна».

Дапамога змяняецца разам з сітуацыяй

Пры ўдакладненні дыягназу бывае цяжка вытрымліваць чаканне. Падчас лячэння — спраўляцца з пабочнымі эфектамі і залежнасцю ад дапамогі. Пасля заканчэння курса навакольныя могуць чакаць неадкладнага вяртання да ранейшага жыцця, хоць сілы і пачуццё бяспекі яшчэ не аднавіліся. Пры рэцыдыве ці прагрэсаванні ўзнікаюць новыя пытанні пра лячэнне, страты і будучыню.

Няма абавязковага эмацыйнага маршруту. Адзін чалавек хоча абмяркоўваць медыцынскія падрабязнасці, іншаму спачатку патрэбная дапамога з дарогай на прыём і дзецьмі. Можна папрасіць каманду асобна ацаніць псіхалагічныя і практычныя патрэбы. Моцныя пачуцці самі па сабе не даказваюць псіхічнага расстройства, але цяжкі стан не трэба трываць толькі таму, што ў яго ёсць зразумелая прычына.

Страх абследаванняў і вяртання хваробы

Напрыклад, за тыдзень да кантрольнага даследавання чалавек перастае спаць і шматразова правярае цела. Адмена абследавання ненадоўга змяншае трывогу, але пакідае медыцынскае пытанне адкрытым. Карысна падзяліць дзве задачы: з анколагам удакладніць план назірання і сімптомы для пазапланавага звароту, з псіхолагам — працаваць з чаканнем і паўторнымі праверкамі.

Можна загадзя дамовіцца, калі і якім спосабам паведамяць вынік, хто зможа быць побач і чым заняць час чакання без патрабавання цалкам адцягнуцца. Запішыце пытанні ўрачу. Калі чытанне гісторый у інтэрнэце ўсё мацней палохае, абмяжуйце паўторны пошук і абмяркуйце незразумелае з камандай. Чужы вынік не з’яўляецца прагнозам для вас.

Мэта псіхалагічнай працы — зрабіць трывогу больш пераноснай і паменшыць яе ўплыў на жыццё. Яна не дае гарантыі адсутнасці рэцыдыву і не павінна пераконваць ігнараваць новыя сімптомы. Дадатковыя абследаванні і тэрміны кантролю вызначаюцца медыцынскімі паказаннямі, а не практыкаваннем на «давер да цела».

Стомленасць, змены цела і блізкасць

Зніжэнне сіл не роўнае ляноце. Боль, млоснасць, парушэнні сну, памяці і канцэнтрацыі трэба абмяркоўваць з лячэбнай камандай: у іх могуць быць розныя прычыны, уключаючы захворванне і лячэнне. Псіхолаг можа дапамагчы размеркаваць нагрузку і зменшыць самакрытыку, але не павінен тлумачыць усё падаўленымі эмоцыямі.

План дня можна будаваць вакол даступных сіл: адна неабходная задача, дапамога з іншай, перапынкі без абавязку іх «зарабіць». Вяртанне да працы, фізічную нагрузку і рэабілітацыю абмяркоўваюць з адпаведнымі спецыялістамі. Параўнанне з чалавекам, які падчас лячэння бегае марафон, не задае вашай нормы.

Змены знешнасці, адчувальнасці, сексуальнага жадання ці магчымасцей могуць выклікаць сум, сорам і трывогу. Не абавязкова неадкладна палюбіць змененае цела. У размове з партнёрам можна назваць прыдатныя дотыкі, абмежаванні і спосабы блізкасці, якія зараз жаданыя. Згода застаецца неабходнай; секс не з’яўляецца платай за догляд.

Боль пры блізкасці, пытанні фертыльнасці і абмежаванні падчас лячэння адрасуйце медыцынскай камандзе; калі захаванне фертыльнасці важнае, падыміце пытанне як мага раней, па магчымасці да пачатку лячэння. Псіхолаг падтрымлівае размову і перажыванні, а не прызначае медыцынскія рашэнні.

Блізкія і практычная нагрузка

Замест «тэлефануй, калі што» можна прапанаваць канкрэтную дапамогу: адвезці на сеанс, купіць прадукты, пабыць з дзіцем. Удакладняйце згоду і не ператварайце дапамогу ў кантроль. Пацыент можа выбіраць, каму паведамляць дыягназ і якую інфармацыю перадаваць; сваякі не павінны аўтаматычна гаварыць за яго.

Таму, хто даглядае, таксама могуць спатрэбіцца адпачынак, падмена і асобная псіхалагічная падтрымка. Чалавек, які захварэў, не абавязаны супакойваць усю сям’ю. Калі размовы захрасаюць у парадах і спрэчках, можна сфармуляваць просьбу: «Зараз мне трэба, каб мяне выслухалі; рашэнні пра лячэнне я абмяркую з урачом».

Выдаткі, транспарт, праца і догляд — рэальныя праблемы, а не памылкі мыслення. Спытайце ва ўстанове пра сацыяльнага работніка, службу дапамогі пацыентам ці правераныя арганізацыі падтрымкі. Магчымасці залежаць ад месца і ўмоў праграмы; псіхалагічная кансультацыя не замяняе аплаты лекаў ці даступнага догляду.

Пры змене мэт лячэння

Паліятыўная дапамога накіраваная на палягчэнне сімптомаў і якасць жыцця. Яна можа далучацца на розных этапах, у тым ліку адначасова з супрацьпухлінным лячэннем, а не толькі ў апошнія дні. Зварот да такой каманды не азначае, што чалавека пакідаюць без дапамогі.

Калі лячэнне перастае дасягаць ранейшай мэты, можна абмяркоўваць з урачом чаканую карысць, нагрузку і тое, што важна самому пацыенту. Псіхолаг дапамагае вытрымліваць размовы пра нявызначанасць, смерць, надзею і адносіны, не навязваючы ні працяг любой цаной, ні адмову. Чалавеку не трэба абавязкова «знайсці дар у хваробе» ці прымірыцца з усімі.

Як выбраць спецыяліста

Анкапсіхолаг — псіхолаг з падрыхтоўкай і досведам працы ў кантэксце анкалагічных захворванняў. Сама назва не пацвярджае кваліфікацыі. Анколаг адказвае за медыцынскую ацэнку і супрацьпухліннае лячэнне; псіхалагічная падтрымка можа ісці паралельна. Пры неабходнасці псіхіятр ці іншы ўпаўнаважаны ўрач падбірае лячэнне трывогі і дэпрэсіі з улікам астатніх прэпаратаў.

Якая ў вас адукацыя і досвед працы з людзьмі на маім этапе захворвання?
З якой канкрэтнай цяжкасці мы пачнём і як ацэнім змены?
Як вы ўзаемадзейнічаеце з лячэбнай камандай і атрымліваеце маю згоду?
Ці можна прыстасаваць працягласць і фармат сустрэч да самаадчування?
Як уладкаваныя канфідэнцыяльнасць, аплата, адмена сустрэчы і дапамога пры крызісе?

Абяцанне вылечыць рак праз працу з крыўдай, «правільныя вібрацыі» ці адмову ад прызначэнняў — падстава шукаць іншую дапамогу. Не змяняйце прэпараты самастойна. Група падтрымкі можа змяншаць адзіноту, але не ўсім падыходзіць; індывідуальная праца і іншыя формы падтрымкі таксама магчымыя.

Калі не чакаць наступнай кансультацыі

Паведамляйце камандзе пра ўстойлівую безнадзейнасць, страту цікавасці і трывогу, якая перашкаджае спаць, есці ці праходзіць лячэнне. Дэпрэсія паддаецца лячэнню і не з’яўляецца абавязковай часткай рака. Прычыны фізічных і эмацыйных сімптомаў ацэньваюць разам, а не паводле інтэрнэт-спісу.

Загадзя атрымайце інструкцыі пра тэрміновыя сімптомы і нумар для звароту па-за працоўнымі гадзінамі. Пры ліхаманцы падчас супрацьпухліннага лячэння звяртайцеся па медыцынскую дапамогу неадкладна паводле гэтага плана: інфекцыя можа быць небяспечнай. Раптоўная спутанасць свядомасці, страта прытомнасці, выяўленыя цяжкасці з дыханнем ці хуткае цяжкае пагаршэнне патрабуюць экстраннай ацэнкі, а не толькі супакаення.

Думкі пра самагубства ці самапашкоджанне патрабуюць своечасовай прафесійнай дапамогі. Пры намеры дзейнічаць ці непасрэднай пагрозе звяртайцеся ў мясцовую экстранную службу; калі бяспечна, папрасіце надзейнага чалавека застацца побач. Кантакты ёсць на старонцы тэрміновай дапамогі.

Што чытаць далей

Пасля сур’ёзнага дыягназу: пытанні і падтрымка · Хранічны боль і псіхалагічная дапамога

Крыніцы

Матэрыял мае інфармацыйны характар і не замяняе індывідуальную кансультацыю, дыягностыку ці лячэнне.