Пасля сустрэчы вы зноў згадваеце чужую фразу: «Ты заўсёды пераводзіш размову на сябе». Хочацца або даказаць сваю праўду, або больш не вяртацца. У тэрапеўтычнай групе таксама бываюць крыўды, раздражненне і непаразуменні. Само іх з’яўленне не даказвае ні правалу тэрапіі, ні яе асаблівай глыбіні. Важна, што адбываецца далей.
Абмеркаванне рознагалоссяў можа дапамагчы заўважаць звыклыя рэакцыі і спрабаваць іншыя спосабы зносін. Але канфлікт не абавязковы для прагрэсу, і спецыяльна абвастраць адносіны дзеля «сапраўднай працы» не трэба.
Што менавіта стала канфліктам
Карысна аддзяліць падзею ад высновы пра намеры. «Мяне двойчы перабілі» — назіранне. «Тут усім на мяне пляваць» — зразумелае ў крыўдзе тлумачэнне, якое яшчэ трэба праверыць. Гэтае адрозненне не адмяняе пачуцця і не азначае, што непрыемная падзея была выдуманая.
Канфлікт можа датычыцца часу для выказванняў, няпрошаных парад, розных поглядаў, парушэння дамоўленасці або рэакцыі вядучага. Не кожную сітуацыю варта тлумачыць дзіцячым досведам удзельніка: спачатку трэба разабрацца з тым, што сапраўды адбылося на гэтай сустрэчы.
Складаная размова або прычыненне шкоды
У складанай, але дапушчальнай размове можна не пагаджацца, прасіць удакладнення, пазначаць мяжу і атрымліваць дапамогу вядучага. Іншы чалавек таксама можа апісаць сваё ўспрыманне. Пры гэтым ніхто не абавязаны пагаджацца з ацэнкай уласнай асобы або раскрываць асабістыя падрабязнасці, каб даказаць шчырасць.
Пагрозы, цкаванне, дыскрымінацыйныя прыніжэнні, пераслед пасля сустрэчы і разгалошванне чужых звестак патрабуюць умяшання. Фраза «табе проста цяжка прымаць зваротную сувязь» не апраўдвае такое абыходжанне. Правіла павінна абараняць і пачаткоўца, і чалавека, чыё меркаванне адрозніваецца ад меркавання большасці.
Як пачаць размову пра тое, што адбылося
Калі вяртацца да эпізоду дастаткова бяспечна, можна папрасіць вядучага дапамагчы і апісаць чатыры рэчы:
- Падзею: «Калі я пачаў расказваць пра працу, мяне перабілі».
- Сваю рэакцыю: «Я раззлаваўся і замоўк».
- Тое, што хочацца высветліць: «Што ты хацеў сказаць у той момант?»
- Просьбу: «Я хачу скончыць думку, а потым пачуць твой адказ».
Гэта прыклад, а не іспыт на правільныя словы. Можна сказаць карацей: «Мяне закранула тое, што адбылося, дапамажыце пра гэта пагаварыць». Калі вы пакуль занадта ўсхваляваныя, дапушчальна папрасіць паўзу і дамовіцца, калі вярнуцца да тэмы. Маўчанне ў момант разгубленасці не азначае згоды.
Калі ваша фраза закранула іншага
Намер дапамагчы і балючы вынік могуць існаваць адначасова. Замест «ты ўсё няправільна зразумеў» можна ўдакладніць, якая частка прагучала крыўдна, і прызнаць сваё канкрэтнае дзеянне: «Я даў параду без пытання і перабіў цябе». Пры гэтым не трэба пагаджацца з любым абвінавачваннем або браць на сябе адказнасць за ўсе пачуцці іншага чалавека.
Карыснае прабачэнне звязана са зменай паводзін: напрыклад, спачатку пытацца, ці патрэбна парада. Просьба неадкладна дараваць, абняць або запэўніць, што «ўсё добра», зноў можа ствараць ціск. Давер часам аднаўляецца паступова, а часам чалавек вырашае павялічыць дыстанцыю.
За што адказвае вядучы
Рэкамендацыі AGPA прадугледжваюць працу з парушэннем даверу і актыўнае спыненне ўзаемадзеянняў, якія прычыняюць шкоду. Вядучы дапамагае запаволіць размову, даць удзельнікам слова і абмеркаваць наступствы. Яго задача ўключае ўвагу да няроўнасці ўплыву і дыскрымінацыі; пасіўнае назіранне за паўторным цкаваннем не становіцца нейтральнасцю.
Калі памыліўся сам вядучы, яго прафесійная роля не вызваляе ад абмеркавання. Карысна пачуць, што ён зразумеў, што зменіць і як будзе правярацца вынік. Тлумачэнне тэрапеўтычнай ідэі само па сабе не ліквідуе прычыненую шкоду.
Што лічыць аднаўленнем кантакту
Пасля размовы спытайце сябе: ці ўдалося пазначыць праблему, ці прызналі мяжу, ці змянілася абыходжанне на наступных сустрэчах? Добрым вынікам можа быць спакойная нязгода або ясная дамоўленасць пра дыстанцыю. Не абавязкова станавіцца сябрамі або аднолькава апісваць падзею.
Калі прабачэнні паўтараюцца, а прыніжэнне працягваецца, ацэньвайце паводзіны, а не абяцанні. Запішыце для сябе дату і факты без лішніх падрабязнасцяў чужых гісторый. Не стварайце таемны запіс групы і не публікуйце асабістыя даныя ўдзельнікаў.
Калі звяртацца па-за групай або сыходзіць
Пра праблему можна паведаміць вядучаму ўзгодненым спосабам паміж сустрэчамі. Калі ён сам прычыняе шкоду або звяртацца да яго небяспечна, дапушчальныя незалежная кансультацыя і скарга арганізатару, клініцы або адпаведнай прафесійнай арганізацыі. Парадак залежыць ад краіны і статусу спецыяліста; сяброўства ў асацыяцыі варта праверыць.
Канфідэнцыяльнасць не абавязвае хаваць парушэнне ад тых, хто можа дапамагчы: паведамляйце неабходныя факты, па магчымасці не раскрываючы староннія гісторыі. Пры непасрэднай пагрозе бяспецы спачатку пакіньце небяспечную сітуацыю і звярніцеся па мясцовую экстраную дапамогу. Каб сысці з групы, не патрэбны дазвол астатніх; бяспечнае абмеркаванне завяршэння магчымае, але не павінна станавіцца ўмовай абароны.
Што чытаць далей
Пра ролю спецыяліста — што робіць вядучы групы. Пра завяршэнне ўдзелу — як сысці з тэрапеўтычнай групы.
Крыніцы
- American Group Psychotherapy Association: Practice Guidelines for Group Psychotherapy
- American Group Psychotherapy Association: Ethics in Group Therapy
- BACP: Ethical Framework for the Counselling Professions
Матэрыял мае інфармацыйны характар і не замяняе індывідуальную кансультацыю.