Што рабіць, калі страшна гаварыць у тэрапеўтычнай групе

На групавой тэрапіі не трэба адразу расказваць самую балючую гісторыю. Хваляванне зразумелае: чалавека бачаць некалькі незнаёмых людзей, а давер і правілы яшчэ не правераныя досведам. Пачаць можна з таго, што адбываецца зараз: «Мне страшна гаварыць» або «Я пакуль хачу паслухаць».

Згода ўдзельнічаць у групе не азначае згоды адказваць на любое пытанне. Адказны вядоўца можа запрашаць да ўдзелу і дапамагаць выбраць пасільны крок, але не павінен прымушаць да адкрытасці або сароміць за маўчанне.

Што можа азначаць маўчанне

Маўчанне бывае асцярожнасцю, сорамам, перагрузкай, роздумам, нязгодай, моўнай цяжкасцю або звычкай спачатку назіраць. Не варта загадзя выбіраць адно тлумачэнне. Вядоўца можа мякка пацікавіцца станам, але не павінен публічна ставіць удзельніку дыягназ.

Калі чалавек маўчыць некалькі сустрэч і перажывае, што не атрымлівае карысці, гэта можна абмеркаваць. Мэта — не прымусіць гаварыць больш, а зразумець, што дапаможа: канкрэтнае пытанне, права адмовіцца, кароткая індывідуальная гутарка, ясныя правілы або іншы фармат.

У розных груп розныя задачы. У навучальнай групе ўдзел можа ўключаць практыкаванні і абмеркаванне навыкаў; у групе, якая працуе з адносінамі, сам спосаб уступаць у размову становіцца матэрыялам тэрапіі. Удакладніце чаканні загадзя: права не раскрываць канкрэтную гісторыю не азначае, што любы фармат разлічаны на пастаянную маўклівую прысутнасць. Калі патрабаванні не падыходзяць, гэта абмяркоўваюць без прыніжэння і пакарання.

Як далучацца паступова

Гэта не абавязковая лесвіца і не спаборніцтва. У адзін дзень чалавек гатовы расказаць больш, у іншы — толькі прысутнічаць. Важныя добраахвотнасць, магчымасць спыніцца і павага да ўласнай мяжы.

Прысутнічаць і назіраць, як працуюць правілы.
Назваць свой стан адным сказам.
Задаць арганізацыйнае пытанне.
Коратка адгукнуцца на чужую гісторыю без парад.
Расказаць невялікі актуальны эпізод.
Папрасіць зваротную сувязь і пазначыць яе межы.

Напрыклад, вы некалькі разоў хацелі адказаць, але кожны раз думалі, што перапыніце іншага. На наступнай сустрэчы можна сказаць: «Мне цяжка зразумець, калі ўступаць у размову. Можна дапамагчы мне знайсці момант?» Так прадметам размовы становіцца канкрэтная цяжкасць, а не неабходнасць неадкладна расказаць нешта вельмі асабістае.

Што падрыхтаваць да сустрэчы

Не трэба рэпеціраваць поўную біяграфію. Празмерная падрыхтоўка часам узмацняе страх памылкі. Дастаткова апорнай фразы і ведання, што можна зрабіць паўзу, папрасіць больш канкрэтнае пытанне або адмовіцца ад непажаданай зваротнай сувязі.

Адну фразу пра тое, навошта вы прыйшлі.
Фразу адмовы: «Сёння я не гатовы гаварыць падрабязней».
Пытанне вядоўцу пра правілы і канфідэнцыяльнасць.
Прыватнае месца і навушнікі для анлайн-сустрэчы.
Невялікі план аднаўлення пасля групы.

Хваляванне або небяспека

Пры звычайным хваляванні можа пачашчацца сэрцабіцце, хочацца пазбягаць позірку і з’яўляюцца сумневы, але правілы застаюцца зразумелымі, адмова прымаецца, а пасля зваротнай сувязі можна задаць пытанне. Карысная рызыка застаецца добраахвотнай і адкрытай для абмеркавання.

Небяспека выглядае інакш: удзельніка высмейваюць за маўчанне, пагражаюць выключэннем, каб прымусіць раскрыць канкрэтную асабістую гісторыю, запісваюць без згоды, ігнаруюць дыскрымінацыю або выкарыстоўваюць асабістую гісторыю супраць чалавека. Гэта не становіцца тэрапіяй толькі таму, што адбываецца ў кабінеце спецыяліста.

Прычынай цяжкасці можа быць не толькі трывога. Чалавеку можа патрабавацца больш часу на адказ, субтытры, перапынак, пісьмовы сігнал у чаце або абарона ад сэнсарнай перагрузкі. Патрэба ў адаптацыі — не асабістая няўдача.

Фразы, з якіх можна пачаць

Калі трывога застаецца настолькі моцнай, што немагчыма прысутнічаць, аднаўляцца або захоўваць бяспеку, можна абмеркаваць падрыхтоўчыя індывідуальныя сустрэчы, меншы склад або больш структураваную групу. Фармат павінен дапамагаць працы, а не станавіцца выпрабаваннем любой цаной.

«Я хачу ўдзельнічаць, але зараз вельмі хвалююся».
«Можна я спачатку паслухаю?»
«Я магу сказаць коратка, без падрабязнасцяў».
«Мне патрэбнае больш канкрэтнае пытанне».
«Я не хачу парад, але гатовы пачуць вашу рэакцыю».
«Зараз стала занадта шмат; мне патрэбная паўза».

Што заўважыць пасля сустрэчы

Карысна спытаць сябе: ці ўдалося пазначыць мяжу, ці пачуў яе вядоўца, ці стала зразумелей, як удзельнічаць? Колькасць сказаных слоў — не адзіная мера карысці. Калі маўчанне застаецца пакутлівым або пасля кожнай сустрэчы цяжка аднавіцца, апішыце гэта вядоўцу і дамоўцеся, калі ацэніце змены. Можна абмяркоўваць іншы фармат, а не бясконца чакаць, што цяжкасць знікне сама.

Што чытаць далей

Падрабязней пра ролю вядоўцы і канфідэнцыяльнасць у групе.

Крыніцы

Матэрыял мае інфармацыйны характар і не замяняе індывідуальную кансультацыю, дыягностыку або лячэнне.